- info@emartturkiye.org
- Pzt- Cmt: 08.00 - 17:00
- Genç Yetenekleri Güçlendirme Vakfı
Sanat ya
rışmasına başvururken şartname, eser seçimi, tema, dosya formatı ve teslim sürecinde dikkat etmeniz gereken tüm ayrıntıları keşfedin.
Bir sanat yarışmasının duyurusunu gördüğümüzde gözümüz çoğu zaman önce konuya, jüriye ya da ödüle gidiyor. Oysa başvurunun kaderini bazen çok daha küçük görünen bir ayrıntı belirleyebiliyor: yanlış yüklenen bir dosya, şartnameye uymayan eser ölçüsü, eksik bırakılmış bir alan veya son teslim tarihinin yanlış yorumlanması gibi.
Üstelik iyi bir sanat yarışması başvurusu yalnızca formu eksiksiz doldurmak anlamına gelmiyor. Seçtiğiniz eser ile yarışmanın teması arasında kurduğunuz ilişki, eserinizin özgünlüğü, onu nasıl sunduğunuz ve hatta eser açıklamasını nasıl yazdığınız bile sürecin bir parçası. Kısacası mesele, “Eserim güzel mi?” sorusundan biraz daha geniş.
Bu rehberde bir sanat yarışmasına başvuru yaparken ilanı gördüğünüz ilk andan eserinizi teslim ettiğiniz son aşamaya kadar nelere dikkat edebileceğinizi adım adım ele alacağız.
Bence bir yarışmaya hazırlanırken yapılabilecek en basit ama en değerli şey şu: Şartnameyi baştan sona okumak. Hatta mümkünse bir kez değil, eser üzerinde çalışmaya başlamadan önce ve başvuruyu tamamlamadan hemen önce iki kez okumak.
Çünkü sanat yarışması şartnamesi yalnızca organizasyonun resmi metni değildir; aslında yarışmanın bütün çerçevesini anlatan yol haritasıdır. Kimlerin katılabileceğinden hangi tekniklerin kabul edildiğine, eser ölçülerinden son teslim tarihine kadar başvurunun geçerli sayılmasını etkileyebilecek ayrıntılar burada yer alır.
Nitekim farklı sanat yarışmalarında öğrenci veya mezuniyet belgesi, eser bilgisi, teknik sunum ayrıntıları ya da başvuru formunun eksiksiz tamamlanması gibi birbirinden farklı koşullar istenebiliyor. Bazı organizasyonlarda eksik bilgi ve belgeler eser jüri aşamasına ulaşmadan başvurunun değerlendirme dışında kalmasına neden olabiliyor.
İlk kontrol edilmesi gereken konu katılım uygunluğu. Bir yarışmanın genel olarak genç sanatçılara yönelik olması, sizin otomatik olarak başvurabileceğiniz anlamına gelmeyebilir.
Şartnamede şu tür kriterler bulunabilir:
Örneğin EMART tarafından düzenlenen IV. Hayal Melodileri Resim Yarışması’nın katılım koşullarında belirli güzel sanatlar ve sanat eğitimi programlarında öğrenim gören lisans ve lisansüstü öğrenciler ile belirli dönemde mezun olan adaylar için ayrı kriterler tanımlanmıştı. Bu bile bize “öğrenciyim, başvurabilirim” diye varsayım yapmak yerine ilgili dönemin şartnamesini okumak gerektiğini gösteriyor.
Bir resim yarışmasına başvururken en sık gözden kaçabilecek alanlardan biri teknik koşullardır. Eseriniz temaya harika uyuyor olabilir, ancak ölçü veya kullanılan teknik şartnameye uygun değilse sorun yaşayabilirsiniz.
Başvuru öncesinde özellikle şu maddeleri not alın:
Burada “birkaç santimetreden bir şey olmaz” yaklaşımı pek iyi bir fikir değil. Şartnamede açık bir ölçü belirtilmişse onu teknik bir tavsiye değil, başvuru kriteri olarak değerlendirmek daha güvenli.
Bir yarışmada konu ile tema aynı şeymiş gibi görünebilir ama sanatçı açısından aralarında önemli bir fark vardır. Konu bize ne hakkında üretmemiz gerektiğini söyler; tema ise o konunun hangi düşünsel ya da duygusal çerçevede ele alınacağını belirleyebilir.
Açıkçası bir yarışma için yeni eser üretmenin en heyecanlı taraflarından biri de burada başlıyor. Çünkü amaç yalnızca verilen kelimeyi görselleştirmek değil, o kavramı kendi sanat dilimizin içinden geçirmek.
Bir yarışmanın teması “hafıza” ise eserin adını “Hafıza” koymak tek başına tema uyumu sağlamaz. Benzer şekilde doğa temalı bir yarışmada yalnızca bir manzara resmi yapmak da her zaman yeterli bir kavramsal ilişki kurulduğu anlamına gelmez.
Kendinize şu soruları sormak işe yarayabilir:
EMART’ın Hayal Melodileri projesi bu açıdan ilginç bir örnek oluşturuyor. Projede katılımcılardan belirlenen bir opera veya onun içindeki bölüm, şarkı ya da melodiyi resimsel anlatım diline dönüştürmeleri ve üretim sürecindeki duygu ile düşüncelerini aktarmaları bekleniyor. Yani burada amaç yalnızca müzikle ilgili bir resim yapmak değil; işitsel bir deneyimi kişisel bir görsel yoruma çevirmek.
Benzer disiplinler arası üretim biçimlerinin nasıl bir yarışma formatına dönüştüğünü merak ediyorsanız EMART’ın resim yarışması projesini incelemek de farklı bir bakış açısı sağlayabilir.
Seçici kurul üyelerini araştırmak elbette faydalı olabilir. Fakat eseri tamamen “Jüri neyi sever?” sorusunun etrafında şekillendirmek sanatçıyı kolayca kendi anlatımından uzaklaştırabilir.
Bana göre daha sağlıklı soru şu: “Bu temayı benim bakışımı kaybetmeden nasıl güçlü biçimde yorumlayabilirim?” Çünkü sanat yarışmalarında özgün yorum, kompozisyon, teknik yeterlilik ve konunun ele alınış biçimi farklı oranlarda değerlendirmeye girebilir. Bazı yarışmalar değerlendirme kriterlerini şartnamelerinde açıkça puanlandırarak bile yayımlıyor.
Her zaman en çok zaman harcadığımız eser, yarışmaya göndermek için en doğru eser olmayabilir. Aynı şekilde sosyal medyada en çok beğeni alan çalışma da şartnamenin bağlamında en güçlü çalışma olmayabilir.
Eğer birkaç eser arasında kalıyorsanız seçimi dört başlıkta değerlendirebilirsiniz: tema uyumu, özgünlük, teknik bütünlük ve anlatım gücü.
Teknik beceri elbette önemli. Renk kullanımı, kompozisyon, malzemeye hâkimiyet, yüzey, oran veya görsel denge eserin algısını doğrudan etkiler. Fakat sanat yalnızca “ne kadar iyi çizildi?” sorusuyla değerlendirilemeyecek kadar geniş bir alan.
Bazen daha yalın görünen bir çalışma, temayla kurduğu güçlü ilişki sayesinde çok daha etkili olabilir. Eserinizi seçerken yalnızca ustalık gösterisine değil, fikrin ne kadar açık ve özgün şekilde ortaya çıktığına da bakın.
Elinizde yarışmanın temasına cuk oturan eski bir çalışma olabilir. Hemen yüklemeden önce şartnameye dönmekte fayda var.
Bazı sanat yarışmaları daha önce başka bir yarışmada yer almamış, sergilenmemiş, yayımlanmamış veya ödül almamış eser şartı koyabiliyor. Bu koşul her yarışmada aynı değildir; bu yüzden genel bir kabulle hareket etmek yerine ilgili organizasyonun maddelerini esas alın. Örneğin bazı kurumsal yarışma şartnamelerinde daha önce yarışmaya katılmamış ve sergilenmemiş özgün eser koşulu açıkça bulunuyor.
Sanat öğrencileri olarak sürekli görsel tüketiyoruz: sergiler, kataloglar, sosyal medya, sanat tarihi kitapları, filmler, fotoğraflar… Elbette bütün bunlar üretimimizi besliyor. İlham almak ile başka bir eserin görsel dilini fazlasıyla tekrar etmek arasındaki sınırı ise iyi korumak gerekiyor.
Özgünlük yalnızca “resmi kendim yaptım” demek değildir. Kompozisyonun, temel fikrin, kullanılan görsel çözümün ve eserdeki belirleyici unsurların size ait bir üretim sürecinden çıkması beklenir.
Özellikle yarışma başvurusunda şunlara dikkat etmek iyi olur:
Özgünlük ve eser sahipliği hükümleri organizasyondan organizasyona değişebildiği için hukuki haklar konusunda da her zaman ilgili şartname esas alınmalıdır.
Online başvuru kolay görünüyor: Formu doldur, görseli yükle, gönder. Fakat açıkçası en can sıkıcı hataların bir bölümü de tam burada yaşanabiliyor.
Çünkü jüri çoğu zaman eserin kendisiyle karşılaşmadan önce onun dijital görüntüsünü görüyor. Dolayısıyla eser fotoğrafı, çalışmanın kendisini değiştirmeden onu mümkün olduğunca doğru aktarmalı.
Yağlı boya çalışmanız gerçekte dengeli ve sakin tonlara sahipken yanlış ışık altında çekilmiş fotoğrafta bütün yüzey sarıya dönüyorsa, jüri artık tam olarak sizin gördüğünüz eserle karşılaşmıyor demektir.
Eser fotoğrafı çekerken şu noktalara dikkat edebilirsiniz:
Bir de teknik taraf var. Bazı yarışmalar görseller için belirli çözünürlük, dosya tipi veya dosya büyüklüğü tanımlayabiliyor. Örneğin kimi güncel resim yarışması şartnamelerinde JPEG/JPG/PNG formatı ile belirli çözünürlük ve megabayt aralıklarının ayrıca belirtildiğini görebiliyoruz.
“IMG_7382_son_final2.jpg” size tanıdık gelebilir ama başvuru sisteminde istenen özel bir adlandırma kuralı varsa ona uyun.
Eğer organizasyon farklı bir kural belirtmiyorsa dosyalarınızı düzenli biçimde isimlendirmek hem kendi arşivinizi hem başvuru sürecini kolaylaştırır. Örneğin eser adı, rumuz veya başvuru numarası kullanılabilir. Fakat şartnamede anonim değerlendirme isteniyorsa dosya adına kişisel bilgilerinizi eklemek doğru olmayabilir.
Sanırım çoğumuzun öğrenci hayatından tanıdığı bir refleks bu: teslim tarihi gece 23.59 ise dosya 23.42’de yüklenmeye başlanır. Sanat yarışması başvurusunda bunu yapmamak ciddi anlamda rahatlatıcı.
Son saatlerde internet sorunu çıkabilir, yükleme sistemi hata verebilir, yanlış dosya seçebilirsiniz veya daha önce fark etmediğiniz bir belge eksikliği ortaya çıkabilir.
Başvuruyu mümkünse birkaç gün önce tamamlayın ve sistem tarafından verilen onay mesajını, e-postayı ya da başvuru numarasını saklayın. EMART’ın IV. Hayal Melodileri sürecinde de online başvurunun, tüm alanlar doldurulduktan sonra sistemde başarı mesajı görüldüğünde tamamlanmış sayıldığı açıkça belirtilmişti.
Eser açıklaması yazmak bazen resim yapmaktan daha zor gelebiliyor. Önünüzde ürettiğiniz çalışma duruyor, ne anlatmak istediğinizi biliyorsunuz ama bunu 100-200 kelimeye indirmek birden zorlaşıyor.
Burada en sık yapılan hata, eseri yalnızca gözle görünen biçimiyle tarif etmek.
“Çalışmada kırmızı bir figür, mavi bir alan ve iki kuş bulunmaktadır” cümlesi izleyicinin zaten görebileceği şeyleri tekrar eder.
Bunun yerine şu soruların cevapları daha anlamlı olabilir:
Elbette her şeyi açıklamak zorunda değilsiniz. Sanat eserinin biraz nefes almasına, izleyicinin kendi yorumuna alan bırakmasına da izin verilebilir.
Eser metni yazarken bir anda sanat tarihi doktora tezine dönüşmeye gerek yok. Çok ağır kavramları art arda kullanmak metni otomatik olarak daha güçlü yapmıyor.
Kendi üretiminizi gerçekten nasıl düşünüyorsanız mümkün olduğunca o dille anlatın. Sade olmak yüzeysel olmak değildir. Tam tersine, karmaşık bir fikri açık biçimde ifade edebilmek çoğu zaman daha güçlüdür.
Evet, bence incelenmeli; ama doğru amaçla.
Jüride kimlerin bulunduğuna bakmak yarışmanın akademik, çağdaş, deneysel veya disiplinler arası yaklaşımını anlamanıza yardımcı olabilir. Jüri üyelerinin özgeçmişlerini, üretim alanlarını veya küratöryel çalışmalarını incelemek yarışmanın bağlamını okumak açısından değerlidir.
Fakat bundan “Bu jüri soyut resmi seviyor, ben de soyut yapayım” sonucunu çıkarmak pek sağlıklı değil. Yarışmanın beklentisini anlamak başka, kendi sanat dilini tamamen jüriye göre değiştirmek başka.
Asıl odak; şartnameye uygun, tema ile ilişkisi kurulmuş, teknik açıdan tamamlanmış ve gerçekten size ait hissettiren bir eser ortaya koymak olmalı.
Online ön elemeyi geçtiniz ve şimdi gerçek eseri göndermeniz isteniyor. Güzel haber. Ama başvuru henüz tamamen bitmiş sayılmaz.
Özellikle tuval, çerçeveli işler, kâğıt çalışmalar veya kırılgan malzemelerle üretilmiş eserlerde paketleme süreci en az başvurunun diğer aşamaları kadar özen ister.
Şartnamede “eser teslim tarihi” yazıyorsa bunun kargoya verme tarihi mi yoksa eserin kuruma ulaşması gereken son gün mü olduğunu kontrol edin.
Arada ciddi fark var.
Örneğin bir eser cuma günü saat 17.00’ye kadar teslim alınacaksa onu cuma sabahı kargoya vermek çoğu durumda yeterli olmayacaktır. Teslim adresini, kabul saatlerini ve varsa telefon bilgisini önceden doğrulamak işleri kolaylaştırır.
Ambalaj yalnızca eseri kapatmak için değil, taşıma sırasında oluşabilecek darbeyi azaltmak için yapılır.
Eserin türüne göre:
Yarışmanın özel paketleme veya teslim talimatı varsa elbette her zaman o kurallar önceliklidir.
Bütün süreci tek bir yerde görmek isterseniz, başvuruyu riske atabilecek yaygın hataları şöyle özetleyebiliriz:
Gönder butonuna basmadan veya eserinizi paketlemeden önce şu tabloyu bir kez gözden geçirmek işleri oldukça kolaylaştırabilir:
| Kontrol Edilecek Konu | Durum |
|---|---|
| Katılım koşullarının tamamını karşılıyor muyum? | ☐ |
| Son başvuru tarihini ve saatini kontrol ettim mi? | ☐ |
| Eser yarışmanın temasına uygun mu? | ☐ |
| Eser ölçüleri şartnameyle uyumlu mu? | ☐ |
| Kullandığım teknik ve malzemeler kabul ediliyor mu? | ☐ |
| Eser özgünlük koşullarını karşılıyor mu? | ☐ |
| Eser fotoğrafının ışık, açı ve renklerini kontrol ettim mi? | ☐ |
| Dosya formatı ve boyutu uygun mu? | ☐ |
| Eser açıklamasını tamamladım mı? | ☐ |
| İstenen belgelerin tamamını ekledim mi? | ☐ |
| Başvuru formundaki iletişim bilgilerim doğru mu? | ☐ |
| Başvurunun başarıyla alındığını doğruladım mı? | ☐ |
| Fiziksel teslim gerekiyorsa adres ve teslim koşullarını kontrol ettim mi? | ☐ |
Bir yarışmanın tarihini kaçırmak, özellikle tema size çok yakınsa gerçekten üzücü olabiliyor. Bu nedenle yalnızca sosyal medya akışına güvenmek yerine birkaç farklı kanalı düzenli takip etmek daha mantıklı.
Güzel sanatlar fakültelerinin ve üniversitelerin duyuru sayfaları, belediyelerin kültür-sanat birimleri, müzeler, galeriler, bağımsız sanat platformları ve vakıflar yeni yarışmaları keşfetmek için iyi başlangıç noktalarıdır.
Özellikle genç sanatçıların ve sanat eğitimi alan öğrencilerin üretimlerini destekleyen kurumların çalışmalarını takip etmek yalnızca yarışma duyurularına ulaşmak için değil, sergi, proje ve farklı üretim fırsatlarını görmek açısından da değerli. EMART Genç Yetenekleri Güçlendirme Vakfı da özellikle sanat eğitimi alan öğrencilerin sanatsal üretimlerini desteklemeyi hedefleyen bir sanat vakfı olarak bu alanda çalışmalar yürütüyor.
Aslında yarışmaların genç sanatçılar açısından en kıymetli tarafı yalnızca derece almak değil. Bir eser için son tarih belirlemek, fikri tamamlamak, başvuru dosyası hazırlamak, işi dışarıdan bir seçici kurulun değerlendirmesine açmak ve bazen sergileme fırsatı yakalamak başlı başına öğretici bir süreç.
Sonuç açıklanırken adınız listede olmayabilir. Bu, ürettiğiniz eserin değersiz olduğu anlamına gelmez. Sanatsal değerlendirme doğası gereği tek bir matematiksel sonuca indirgenebilecek bir alan değil. Yarışmadan geriye iyi hazırlanmış bir eser, yeni bir deneyim ve bir sonraki üretime taşınabilecek gözlemler kalıyorsa başvuru zaten size bir şey katmış demektir.
Başvuru yöntemi yarışmaya göre değişir. İlk olarak güncel şartname okunmalı; katılım uygunluğu, eser kriterleri, gerekli belgeler ve son başvuru tarihi kontrol edilmelidir. Online yarışmalarda başvuru formu ve eser görselleri sisteme yüklenirken, bazı organizasyonlarda fiziksel eser teslimi de istenebilir.
Hayır, bütün resim yarışmalarında öğrenci olma zorunluluğu yoktur. Bazı yarışmalar yalnızca belirli okullarda veya bölümlerde öğrenim gören öğrencilere açıkken bazıları profesyonel, amatör veya belirli yaş grubundaki bütün sanatçılara açık olabilir. Her yarışmanın şartnamesi ayrı değerlendirilmelidir.
Yarışmanın koşullarına bağlıdır. Bazı organizasyonlar daha önce sergilenmemiş, yayımlanmamış veya başka yarışmalara katılmamış eser şartı koyabilir. Bu nedenle mevcut bir eserle başvurmadan önce özgünlük ve önceki kullanım maddelerini özellikle kontrol edin.
Eser mümkün olduğunca karşıdan, perspektif bozulması yaratmadan ve dengeli ışık altında fotoğraflanmalıdır. Renkleri değiştiren filtrelerden, yansımalardan ve dikkat dağıtan arka planlardan kaçınılmalıdır. Yarışma belirli çözünürlük, dosya formatı veya boyut istiyorsa görsel bu teknik kriterlere göre hazırlanmalıdır.
Gönderilebilecek eser sayısı yarışmanın şartnamesine göre değişir. Bazı yarışmalar yalnızca tek eser kabul ederken bazıları birden fazla eserle başvuruya izin verebilir. Başvuru sayfasındaki güncel kurallar esas alınmalıdır.
Değerlendirme kriterleri organizasyona göre farklılaşabilir. Tema ile ilişki, özgünlük, yaratıcılık, kompozisyon, teknik yeterlilik, görsel bütünlük ve eserin anlatım gücü sık karşılaşılan değerlendirme alanları arasındadır. Eğer yarışma puanlama kriterlerini yayımlıyorsa eser hazırlamadan önce bu bölümü özellikle incelemek faydalıdır.
Bu konuda bütün yarışmalar için geçerli tek bir kural yoktur. Bazı organizasyonlar daha önce sergilenen eserleri kabul ederken bazıları yalnızca ilk kez sunulan çalışmalarla başvuru yapılmasını isteyebilir. Kesin bilgi için ilgili yarışmanın şartnamesine bakılmalıdır.
Bir sanat yarışmasına başvururken ölçüler, dosya formatları, tarihler ve belgeler arasında kaybolmak kolay. Fakat bütün bu teknik ayrıntıların ortasında asıl meseleyi unutmamak gerekiyor: ortaya size ait, söyleyecek sözü olan bir eser çıkarmak.
Şartnameye dikkat edin, temanızı gerçekten düşünün, eserinizi doğru sunun ve başvurunuzu son ana bırakmayın. Sonrası biraz da eserin kendi yolculuğu.
Yeni yarışmaları ve genç sanatçılara yönelik projeleri takip etmeyi unutmayın; bu rehberin başvuru hazırlığındaki başka bir sanatçıya fayda sağlayacağını düşünüyorsanız onunla paylaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın